ESKİŞEHİR’DE DÖNÜŞÜM KİLİTLENDİ: Kentsel mi, Rantsal mı, Siyasal mı?
Türkiye'nin deprem gerçeği yeniden gündemin merkezindeyken Eskişehir'de kentsel dönüşüm tartışması da yeniden büyüyor.
ESKİŞEHİR’DE DÖNÜŞÜM KİLİTLENDİ: Kentsel mi, Rantsal mı, Siyasal mı?
Türkiye'nin deprem gerçeği yeniden gündemin merkezindeyken Eskişehir'de kentsel dönüşüm tartışması da yeniden büyüyor.
Bir tarafta yıllardır dönüşüm bekleyen bölgeler, diğer tarafta imar ve mülkiyet sorunları, yüksek inşaat maliyetleri, müteahhitlerin projelere ilgisi, belediyeler ile merkezi yönetim arasındaki yetki tartışmaları...
Son olarak Büyükşehir Belediyesi bütçesindeki 75 milyon TL'lik kentsel dönüşüm ödeneğinin Fen İşleri Dairesi'ne aktarılması, tartışmayı yeniden alevlendirdi.
Peki Eskişehir'de dönüşüm neden istenen hızda ilerlemiyor?
Sorun finansman mı, imar mı, mülkiyet mi, kurumlar arası koordinasyon mu?
Yoksa bütün bunların yanında siyasetin ve rant tartışmalarının da etkisi var mı?
75 milyon TL neden başka bir daireye aktarıldı?
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin 2026 bütçesinde Kentsel Dönüşüm Dairesi Başkanlığı'na ayrılan 75 milyon TL'lik ödeneğin, yıl içerisinde kullanılmayacağı öngörülerek Fen İşleri Dairesi'ne aktarılması Eylül ayı meclis toplantısında gündeme geldi.
Teklif oy çokluğuyla kabul edildi.
Karara yönelik eleştirilerde, deprem riski tartışılırken kentsel dönüşüm bütçesinden başka bir birime kaynak aktarılmasının doğru olmadığı savunuldu.
Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce ise bunun kentsel dönüşüm çalışmalarında bir zafiyet veya işi ağırdan alma anlamına gelmediğini belirtti. Ünlüce ayrıca Gündoğdu'daki dönüşüm için iki kez ihaleye çıkıldığını ancak katılım olmadığını, belediyenin çalışmayı kendisinin üstleneceğini açıkladı.
Burada cevaplanması gereken soru aslında çok basit:
75 milyon TL neden kullanılamadı?
Ve daha önemlisi:
Bu para kullanılabilecek bir dönüşüm projesi neden hazır değildi?
Kat artışı: Çözüm mü, yeni bir tartışmanın başlangıcı mı?
Eskişehir'deki dönüşüm tartışmasının en önemli başlıklarından biri de yapılaşma koşulları.
İnşaat maliyetlerinin yükselmesi, mevcut yapıların yenilenmesinin ekonomik fizibilitesini zorlaştırıyor. Bu noktada kat veya emsal artışı, bazı projelerde dönüşümün finansmanını sağlayabilecek araçlardan biri olarak gündeme geliyor.
Ancak yapılaşma hakkının artırılması beraberinde başka soruları da getiriyor:
Yeni nüfusun altyapısı nasıl karşılanacak?
Trafik ne olacak?
Yeşil alan ve sosyal donatı yeterli olacak mı?
Ortaya çıkan yeni değerin ne kadarı mevcut hak sahibine, ne kadarı projeyi gerçekleştiren aktörlere gidecek?
İşte tam bu noktada “kentsel dönüşüm” ile “rantsal dönüşüm” arasındaki farkın yalnızca sloganlarla değil, imar kararları ve ekonomik veriler üzerinden tartışılması gerekiyor.
Yeşiltepe: Dönüşüm isteyenlerle endişe duyanlar aynı mahallede
Yeşiltepe'de kentsel yenileme süreci de dönüşüm tartışmasının önemli başlıklarından biri.
Mahalle muhtarı Meryem Kuş Açıkgöz, Mart 2026'da yaptığı açıklamada belediyeden aldığı bilgilere göre yaklaşık 20 adada maliklerle müteahhitlerin anlaşmaya vardığını söyledi. Aynı süreçte planlamaya yönelik farklı itiraz ve endişeler de kamuoyuna yansıdı.
Bu tablo bize önemli bir gerçeği gösteriyor:
Dönüşüm tartışması yalnızca “binalar yenilensin mi, yenilenmesin mi?” sorusundan ibaret değil.
Asıl mesele;
Kim, hangi koşullarda evini verecek?
Yeni evin maliyeti ne olacak?
Kiracı ne yapacak?
Mülk sahibi ne kadar pay alacak?
Mahallenin sosyal yapısı nasıl değişecek?
Gündoğdu ve Küçük Sanayi: Yıllardır bekleyen iki dosya
Eskişehir'deki dönüşüm tartışmasının en çarpıcı taraflarından biri ise bazı alanların yıllardır gündemde olmasına rağmen uygulama sürecinin tamamlanamaması.
Gündoğdu Mahallesi'nde yaklaşık 27 hektarlık alan 2013 yılında riskli alan ilan edildi. Küçük Sanayi Bölgesi'nin yaklaşık 66 hektarlık bölümü ise 2017 yılında riskli alan statüsüne alındı.
Ağustos 2026'da bu iki bölge yeniden TBMM gündemine taşındı ve Bakanlıktan proje, kaynak ve uygulama takvimi istendi.
Aradan geçen yıllar ise şu soruyu daha da önemli hale getiriyor:
Riskli alan ilan etmek ile gerçekten dönüşümü gerçekleştirmek arasındaki mesafe neden bu kadar uzun?
Baksan da aynı sorunun başka bir yüzü
Baksan'da ise dönüşümün finansmanı ve yapılaşma koşulları üzerinden farklı bir model tartışılıyor.
Projede işyerlerinin büyütülmesi ve kat sayısının artırılması öngörülürken, bu imar artışının hak sahiplerinin projenin finansmanını kolaylaştırması amacı taşıdığı ifade edildi.
Bu örnek aslında Eskişehir'deki dönüşümün temel açmazını özetliyor:
Dönüşümü finanse etmek için daha fazla yapılaşma gerekiyor.
Ama daha fazla yapılaşma gündeme geldiğinde bu kez:
“Bu dönüşüm mü, rant mı?”
sorusu ortaya çıkıyor.
Peki sorun siyasal mı?
Kentsel dönüşüm Eskişehir'de yalnızca belediyelerin kendi başına çözebileceği bir konu değil.
Büyükşehir, ilçe belediyeleri, Bakanlık, hak sahipleri, müteahhitler ve meslek odaları aynı dosyanın farklı taraflarında bulunuyor.
Nitekim son dönemde yapılan açıklamalarda da kurumlar arası koordinasyon ve yetki paylaşımı önemli tartışma başlıklarından biri oldu.
Dolayısıyla “Eskişehir'de dönüşüm neden ilerlemiyor?” sorusunun tek bir cevabı olmayabilir.
Finansman olabilir.
İmar koşulları olabilir.
Mülkiyet sorunları olabilir.
Müteahhitlerin ekonomik hesabı olabilir.
Kurumlar arasındaki yetki ve koordinasyon sorunları olabilir.
Ve elbette bütün bunların siyasi tartışmalara dönüşmesi de süreci etkileyebilir.
Ancak bunların hangisinin ne ölçüde etkili olduğunu söyleyebilmek için tartışmayı sloganlardan çıkarıp proje, bütçe, imar ve uygulama verileri üzerinden incelemek gerekiyor.
Eskişehir gerçekten dönüşüyor mu?
Bugün Eskişehir'in önündeki en önemli soru belki de bu.
Yıllardır konuşulan dönüşüm projelerinden kaçı uygulamaya geçti?
Kaç hak sahibi yeni konutuna kavuştu?
Kaç riskli yapı ortadan kaldırıldı?
Kaç proje finansman veya müteahhit bulunamadığı için bekliyor?
Ve ayrılan kamu kaynaklarının ne kadarı gerçekten dönüşüm için kullanıldı?
Bu soruların yanıtları ortaya konulduğunda, Eskişehir'deki kentsel dönüşümün gerçekten nerede tıkandığı da daha net görülecek.
Çünkü mesele yalnızca “kentsel mi, rantsal mı, siyasal mı?” sorusu değil.
Asıl mesele:
Eskişehir'in riskli yapı stokunu yenileyecek uygulanabilir bir model var mı?
💬 SİZ NE DÜŞÜNÜYORSUNUZ?
Sizce Eskişehir'de kentsel dönüşümün önündeki en önemli sorun hangisi?
A) Yüksek maliyetler ve finansman
B) İmar ve kat artışı tartışmaları
C) Mülkiyet ve hak sahipleriyle uzlaşma
D) Kurumlar arasındaki yetki ve koordinasyon
E) Başka bir sorun
